Καταρχάς, υπάρχουν αμέτρητα σύγχρονα χριστιανικά δόγματα, από άκρως συντηρητικά μεχρι άκρως "προοδευτικά", που ερμηνεύουν κατά το δοκούν την Αγία Γραφή(κυριολεκτικά ή συμβολικά) ή τη-νομιζόμενη-ως αληθινή διδασκαλία του Χριστού, ωστόσο τα κύρια δόγματα είναι γενικά τρία: Ορθόδοξοι, Καθολικοί και Προτεστάντες, από τα οποία ξεπήδησαν όλα τα υπόλοιπα. (Να θυμίσουμε εδώ ότι σήμερα Ορθόδοξοι είναι περίπου μόνο το 1/10 των Χριστιανών και 1/100 του πληθυσμού παγκοσμίως.)
Για έναν ουδέτερο μη Χριστιανό μελετητή, καθαρά ιστορικά και βιβλικά, πιο κοντά στον πρώιμο Χριστιανισμό των 4 πρώτων αιώνων είναι γενικώς οι Προτεστάντες(και ειδικότερα οι "σοβαροί" Ευαγγελικοί-διότι υπάρχουν πάμπολλα "αστεία" αντιβιβλικά παρακλάδια), με τις πολλές ανεξάρτητες τοπικές Εκκλησίες,
πριν αυτός μετατραπεί σε μια συγκρητιστική κρατική θρησκεία,
με πολύπλοκο τυπικό, Μυστήρια, τελετές, τελετουργίες, πολυτελείς ναούς, κεντρική οργάνωση, αυστηρή ιεραρχία, αμέτρητους "μεσάζοντες" Αγίους και "αποθέωση" της Παναγίας, "ιερές" εικόνες και... αντίγραφα αυτών, ατέλειωτα τεμαχισμένα "θαυματουργά" λείψανα και πάμπολλες άλλες ανθρώπινες παραδόσεις,
επί Μ. Κωνσταντίνου και εντεύθεν,
όταν βεβαίως απορρόφησε και προσάρμοσε τις περισσότερες λατρευτικές παραδόσεις των Ελλήνων και άλλων λαών της αυτοκρατορίας(όπως πχ τη συμβολική "θεοφαγεία" των Διονυσιακών κ.α μυστηρίων, τους αμέτρητους θεούς-ημίθεους-ήρωες, τις πομπώδεις τελετές, τους πολυτελείς ναούς κτλ)...
Τη μεγαλύτερη απομάκρυνση από τα αρχικά πρότυπα φαίνεται να πρεσβεύουν οι Ορθόδοξοι, με τους Καθολικούς να ακολουθούνε λίγο πιο ήπια(αν και βεβαίως στηρίζουν τον Παπισμό-που πρωτίστως πολέμησαν οι Μεταρρυθμιστές-καθώς η Ορθοδοξία τότε ήταν υπόδουλη και αδύναμη).
Είναι χαρακτηριστικό ότι η Ορθόδοξη ηγεσία αρνούνταν για αιώνες την ακριβή μετάφραση της Αγίας Γραφής στην καθομιλουμένη γλώσσα, αφενός για ν' αποκρύψει όλες αυτές τις ξεκάθαρες αλήθειες από το βιβλικό κείμενο
και αφετέρου για να διατηρεί όλο αυτό το κλίμα "μαγικού μυστικισμού" από πιστούς που συμμετέχουν στη λατρεία χωρίς να καταλαβαίνουν τίποτα ή δεν έχουν ανοίξει ποτέ την Αγία Γραφή!
Εξάλλου και η ίδια-αν και θεόπνευστη-θεωρείται μέρος της Παράδοσης και όχι το αντίστροφο όπως θα έδειχνε λογικότερο(και παρόλο που ένα μεγάλο μέρος της Βίβλου δημιουργήθηκε ως συλλογή προφορικών παραδόσεων).
Ακόμα κι όταν τη μετέφρασαν στη δημοτική(πριν ελάχιστες δεκαετίες), παρέφρασαν πάμπολλες ξεκάθαρες λέξεις-φράσεις του πρωτοτύπου(κυρίως για ν' αρνηθούν το δόγμα της Χάρης-που δεν απαιτεί κανέναν "μεσάζοντα")!... (Προτιμήστε λοιπόν σχετικά την πιστή δημοτική μετάφραση του Σπύρου Φίλου!)
Ουσιαστικά, με μια προτεσταντική θεώρηση των πραγμάτων θα καθίστατο περιττός ολόκληρος ο εκκλησιαστικός μηχανισμός, όπως και η σύνδεση κράτους-Εκκλησίας, την οποία μάχονται μανιωδώς για να διατηρούν τα κεκτημένα τους από την εποχή του Βυζαντίου(που ναι μέν ήταν κυρίως ελληνικό-αλλά και κάτι που "ελληνοποίησε" τον πρώιμο Χριστιανισμό).
Ωστόσο, κι από την άλλη πλευρά, πολλοί Προτεστάντες έφτασαν στο αντίθετο άκρο, απορρίπτοντας σχεδόν συλλήβδην κάθε μυστικιστική, ασκητική και μοναχική παράδοση του ιστορικού Χριστιανισμού. Ενώ σε όλες σχεδόν τις μεγάλες θρησκευτικές και φιλοσοφικές παραδόσεις της ανθρωπότητας ο ασκητισμός θεωρείται ανώτερη πνευματική βαθμίδα και υπέρβαση των βιολογικών δεσμών του ανθρώπου, ο προτεσταντικός κόσμος συχνά δαιμονοποίησε τον μοναχισμό, την παρθενία και την εγκράτεια ως δήθεν "αφύσικες" ή αντιβιβλικές καταστάσεις. Έτσι όμως απορρίφθηκε όχι μόνο η μεσαιωνική υπερβολή του Παπισμού, αλλά και μια πανάρχαια παράδοση πνευματικής ανόδου που υπήρχε ήδη από τους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού.
Παράλληλα, σε πολλές περιπτώσεις παρατηρείται μια υπερβολική εξιδανίκευση του έγγαμου βίου και της σεξουαλικότητας, παρότι πρόκειται εμφανώς για κατώτερες βιολογικές λειτουργίες του εκπεσόντος-εκτός Παραδείσου-ανθρώπου, τις οποίες η παραδοσιακή χριστιανική θεώρηση αντιμετώπιζε με εγκράτεια και όχι με σχεδόν απόλυτη αποθέωση. Ακόμα και η ίδια η Καινή Διαθήκη παρουσιάζει την παρθενία και την ολοκληρωτική αφιέρωση στον Θεό ως ανώτερη πνευματική κατάσταση από τον γάμο, χωρίς φυσικά να θεωρεί τον τελευταίο "αμαρτωλό". Έτσι, ενώ οι Μεταρρυθμιστές δικαιολογημένα πολέμησαν αρκετές καταχρήσεις, δεισιδαιμονίες και εξουσιαστικές πρακτικές της μεσαιωνικής Εκκλησίας, αρκετές προτεσταντικές τάσεις κατέληξαν να απογυμνώσουν τον Χριστιανισμό από σχεδόν κάθε υπερβατική, μυστηριακή και ασκητική διάσταση, μετατρέποντάς τον περισσότερο σε ένα ηθικοκοινωνικό σύστημα προσαρμοσμένο στον σύγχρονο κόσμο.
Όλα αυτά όμως παραδόξως τα διατήρησε η Ορθοδοξία στον εσώτερο πνευματικό πυρήνα της, αν αφαιρέσεις το πομπώδες εξωτερικό περίβλημα των αμέτρητων τελετουργικών και τυπολατρικών υποχρεώσεων! Χώρια βεβαίως που ο Θεός μπορεί αν θέλει να χρησιμοποιεί αγγέλους ή κάποιους "εκλεκτούς" ανθρώπους(όπως και τη Μητέρα Του) για τους σκοπούς Του, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι είναι απολύτως απαραίτητοι για τη Σωτηρία(ή Θέωση)!...
Όπως και να 'χει, ένας ανεπτυγμένος πνευματικά άνθρωπος που δεν είναι τυφλός οπαδός κάποιου δόγματος, μπορεί ξεκάθαρα να διακρίνει τις ακρότητες και των δύο και να επιλέξει τη μέση οδό, διαβάζοντας τόσο το Γράμμα όσο και το Πνεύμα της Αγίας Γραφής(και χώρια βεβαίως που πολλές καταγραφές μπορεί να είναι συμβολικές ή ανθρωπομορφικές προβολές του Θεού). Πάντως ο ίδιος ο Χριστός δε ίδρυσε ποτέ καμία θρησκεία, αλλά μας κάλεσε απλώς να γίνουμε έμπρακτα και πνευματικά Ένα με Αυτόν("τρώγοντάς Τον μάλλον πνευματικά-παρά κυριολεκτικά)!...
Τα διάφορα δόγματα(ακόμα και άλλων θρησκειών ή φιλοσοφιών) αποτελούν ίσως διαφορετικά πνευματικά μονοπάτια με τον ίδιο σκοπό, για διαφορετικούς ανθρώπους, διαφορετικών εποχών(με άλλη γλώσσα, ύφος και πνευματικό υπόβαθρο)-όχι πάντα και όλα πλήρως επιτυχημένα(αν όχι και διαστρεβλωμένα από τους συνεχιστές τους).
Ενδεικτικά εδώ ένα πλήρες Ορθόδοξο και κατόπιν ένα Ευαγγελικό site ερωτο-απαντήσεων, κι ακολούθως το τι πιστεύουν οι Ευαγγελικοί της Ελλάδος(παρά τις μικροδιαφορές τους):
https://www.oodegr.com/index.htm
https://www.gotquestions.org/Greek/
https://gec.gr/ποιοι-είμαστε/τι-πιστεύουμε/ https://gec.gr/ποιοι-είμαστε/συχνές-ερωτήσεις/ https://www.koinoniaeeee.gr/index.php/el/faith-gr https://evangelicals.gr/
Σχετικά βίντεο:
https://m.youtube.com/watch?v=FK_8xHyF16Q&list=PLElHxAQyzM13oZKbz_CIX1ZSovJNeCmF1&index=9&pp=iAQB
https://m.youtube.com/watch?v=XVzqz1HLpo0&list=PLElHxAQyzM12845UxRHBWeLs6mJgFrmi8&index=5&pp=iAQB
https://m.youtube.com/playlist?list=PLHkvoPmjTCBw3JYd3GU--jk0mDzqZsPvk
Ένας ελληνικός ευαγγελικός σταθμός:
https://live24.gr/radio/generic.jsp?sid=2549
Ένα ξένο δημοφιλές site με σύγχρονη χριστιανική μουσική:
https://listen.klove.com/
Ενδεικτικές λίστες ξένων χριστιανικών επιτυχιών(με αγγλικούς στίχους):
https://m.youtube.com/results?search_query=christian+songs+with+lyrics
Ένα ξένο δημοφιλές site με δωρεάν χριστιανικές ταινίες(και αγγλικούς υπότιτλους):
https://redeemtv.com/
Όλα αυτά, απλώς για να δείτε ότι υπάρχει και η αγνή Χριστιανική πίστη εκατομμυρίων ανθρώπων-άνευ της ατέλειωτης τυπολατρείας, υποχρεώσεων και παραδόσεων των διαφόρων δογμάτων(όπως και ημών των Ορθοδόξων-που χαρακτηρίζουν συλλήβδην "αιρετικούς" τους πάντες)!...